Embed

SAMSUN’DA AYÇİÇEĞİ ÜRETİMİNİN ARICILIK AÇISINDAN ÖNEMİ

SAMSUN’DA AYÇİÇEĞİ ÜRETİMİNİN ARICILIK AÇISINDAN ÖNEMİ   Dr. Ali KORKMAZ Samsun GTH İl Müdürlüğü  

Dünya ayçiçeği üretimi 2009 yılı itibariyle 32.391.774 ton olup; aynı yılın ilk 10 büyük üreticisi Rusya (%19.9), Ukrayna (%19.6), Arjantin (%7,7), Çin (%6,6), Fransa (%5.3), ABD (%4.3), Bulgaristan (%4.1), Macaristan (%3.9), Romanya (%3.4) ve Türkiye’dir (%3.3). Türkiye 1.057.130 tonluk ayçiçeği üretimi ile toplam dünya üretiminin %3.3’ünü üretmektedir. Ülkemiz bitkisel yağ üretiminde %50 ile en büyük payı olan ve yağ bitkileri üretiminde önde gelen ayçiçeği, başta Trakya, Ege ve Karadeniz Bölgesi olmak üzere birçok bölgede yetiştirilebilmektedir.

2011 yılı ülkemiz ayçiçeği ekim alanı 655.616 hektardır. Samsun Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğüverilerine göre Samsun ilinin 455.324 hektar tarım arazisinin %3.3’ü olan 15.057 hektarı yağlı tohum bitkilerinin ekilişine ayrılmıştır. Ayçiçeği ekim alanı 12.011 hektar olup yağlı tohum bitkileri ekilişine oranı %79.8’dir. Ayçiçeği üretiminde ilk sırayı 11.819 hektar üretim alanı ve il genel üretimindeki yaklaşık %98.4’lik üretim payı ile II. Alt Bölge (Asarcık, Vezirköprü, Havza, Kavak, Ladik) almaktadır. I. Alt Bölgenin (Bafra, Alaçam, Yakakent, 19 Mayıs, Terme, Çarşamba, Tekkeköy) üretim payı %1.6 olup 1.926 hektar ekim alanı ile ikinci sırada yer almaktadır. III. Alt Bölgede (Salıpazarı, Ayvacık) ise ayçiçeği üretimi yapılmamaktadır (Anonymous, 2012).

 

Samsun İli 2006-2011 Yılları Arası Ayçiçeği Ekim Alanı (da) (TUİK, 2012)

 

Yıllar

2006

2007

2008

2009

2010

2011

Vezirköprü

50.546

46.975

49.685

36.948

47.788

67.425

Havza

23.833

17.848

25.068

26.265

38.072

48.160

Bafra

1.688

893

1.715

1.398

2.047

1.926

Ladik

1.122

760

1.352

896

1.698

2.601

Alaçam

27

 

 

 

2

 

19 Mayıs

6

 

 

 

 

 

Asarcık

 

4

1

 

 

 

Çarşamba

 

 

270

810

129

 

Kavak

 

 

2

 

 

 

Tekkeköy

 

 

 

 

69

 

Toplam

77.222

66.480

78.093

66.317

89.805

120.112

 

 

Türkiye’de kişi başına 21.7 kg/yıl bitkisel yağ tüketimi baz alınırsa yurt içi bitkisel yağ talebi 1.514.165 ton olarak saptanmaktadır. Türkiye’nin 773 bin ton bitkisel yağ üretimi (soya, ayçiçeği, pamuk, mısır) dikkate alınırsa yurtiçi üretim, ihtiyaç duyulan yağın %49’unu karşılayabilmektedir. Toplam sanayi bitkileri ithalatımızda %92’lik pay ile ilk sırayı ayçiçeği ve soya almaktadır (Anonymous, 2012).

Ayçiçeği bitkisi arıcılık açısından da oldukça önemli bir bitkidir. Gezginci arıcılık sistemi içerisinde gerek ülkemizde gerekse ilimizde ayçiçeği alanlarına koloniler taşınmaktadır. Bu konuda özellikle Trakya Bölgemiz çok fazla arıcının gezgincilik kapsamındadır. İlimizde ise Vezirköprü ve Havza ilçeleri geniş üretim alanları nedeniyle arıcılar için cazip olmaktadır.

Bal arıları pek çok bitkide polinasyonu sağladığı gibi ayçiçeğinde de %62 gibi oldukça yüksek düzeyde etkili olmaktadır (McGregor, 1976). Bu anlamda ayçiçeği, polinasyonu için bal arılarına yüksek düzeyde bağımlılık gösteren bitkiler grubundadır. Ayçiçeğinde bal arısı kullanılmaması durumunda verimliliğin düşmesi kaçınılmaz olup çiftçilerimiz büyük oranda gelir kaybına uğrayacaklardır. Bunun bilincindeki Trakya çiftçileri Türkiye Polinasyon Projesi kapsamında arıcıların kolonilerini ayçiçeği parselinin kenarına koymasını sağlayarak verimlilik artışı sağlamışlardır. Ayçiçeği genellikle 1 ay çiçekte kalmaktadır. Ayçiçeği ekili parsellere polinasyon sağlamak amacıyla 4-5 dönüme 1 koloni hesabı yapılarak arı kolonileri yerleştirilir.

Arıcılık açısından baktığımızda ayçiçeği bol nektar ve polen veren bitkilerdendir. Ayçiçeği bitkisinde bulunan kolonilerden kovan başına 50 kg’a kadar bal alınabilir. Ayçiçeği parselinde bir dekar alandan 10 kg bal elde edilebilir (Mutsaers ve ark, 2005). Ayçiçeği balı lezzetli, sarı renkte, hafif olup çok çabuk şekerlenmektedir. Genellikle endüstriyel olarak tüketilmekte, bal karışımlarında geniş ölçüde kullanılmaktadır. Birkaç ay içinde şekerlenme olmakla birlikte petek gözlerinde dahi şekerlenme başlayabilmektedir (Srinual ve Intipunya, 2009).

İlimizde ayçiçeği alanları ekim yeri, tarihi ve iklim koşulları altında büyük ölçüde değişiklik göstermekle birlikte çiçeklenme, yoğun ekilişlerin yapıldığı I. Alt Bölgede (Bafra, Alaçam, Yakakent, 19 Mayıs, Terme, Çarşamba, Tekkeköy) temmuz başı-ağustos başı, II. Alt Bölgede (Asarcık, Vezirköprü, Havza, Kavak, Ladik) ise Vezirköprü’de 1 hafta önce olması kaydıyla temmuz ortası-ağustos ortası arasında gerçekleşmektedir. Kısa mesafeli veya il içi gezginci arıcılık yapan Samsun arıcıları da Vezirköprü ve Havza başta olmak üzere bu alanlara arı kolonilerini taşımaktadırlar. Sezon sonuna kadar ayçiçeğine çalışan arı kolonilerinde sezon sonunda bal hasadı yapılarak arılar tekrar il içindeki diğer yerlere veya kışlatma alanlarına taşınmaktadırlar. İl içi gezginci arıcılığın en fazla yapıldığı alanlar olması dolayısıyla ayçiçeği yetiştiriciliği büyük önem taşımaktadır.

 

Sonuç

Ayçiçeği tarımı ilimiz çiftçisi için ana üretim kollarından birisidir. Aynı şekilde ilimiz arıcıları için de ana nektar akımı kaynaklarından birini oluşturmaktadır. Bu nedenle gerek ayçiçeğinde gerekse arıcılıktaki verimlilik için her iki ürün grubunun birlikte çalışmalarının koşullarının desteklenmesi, var olan sorunların kaldırılması ve iyileştirilmesi zorunluluktur. Böylece ilimiz tarla bitkileri tarımında önemli yeri olan ayçiçeğinde bal arısı polinasyonu ile sağlanacak %62 verim katkısının sürekliliği oluşacaktır. Bal endüstrisinde çok önemli yeri olan ayçiçeği balı üretiminin de geliştirilmesi sağlanacaktır. Ayrıca ülkemiz bitkisel yağ ithalatını azaltmak amacıyla ayçiçeği üretimi için yapılacak olan desteklemenin, aynı zamanda arıcılığımıza da destek sağlayacağı göz ardı edilmeyecek düzeyde önemli bir gerçektir.

 

Kaynaklar

Anonymous, 2012.Samsun İli Tarım Master Planı. Samsun İl Özel İdaresi Yayınları.

McGregor, S. E., 1976. Insect Pollination of Cultivated Crop Plants. Agricultural Handbook No : 496. USDA. 411pp.

Mutsaers, M., Blitterswijk, H., Leven, L., Kerkvliet, J., Waerdt, J., 2005. Bee Products. Agromisa Foundation, Wageningen.

Srinual, K., Intipunya, P., 2009. Effects of Crystallization and Processing on Sensory and Physicochemical Qualities of Thai Sunflower Honey. As. J. Food Ag-Ind. 2009, 2(04), 749-754

TUİK, 2012.Tarım: Bitkisel Üretim İstatistikleri. İnternet Erişim. http://www.tuik.gov.tr.

Yorum Yaz
Bu içeriği paylaşın!
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !