Embed

ANA ARIDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

 

ANA ARIDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

 

Dr. Ali KORKMAZ

Samsun GTH İl Müdürlüğü

 

 

Arı ürünlerinde verimlilik bakımından arıcılıkta başarı sağlamak ve istenilen düzeyde verimliliği yakalamak için bu bilince sahip arıcılara gereksinim bulunmaktadır. Arıcı faktörü eğitim ve yayım çalışmaları ile istenilen düzeye eriştikten sonra en önemli ikinci aşama ise ana arının kalite düzeyidir. Bu nedenle “kaliteli bir ana arı nasıl olmalıdır” sorusunun yanıtı önem taşımaktadır. Bu soruya verilecek yanıt, ana arının kalite özelliklerine etki eden faktörler ve sonuçlarını da ortaya koyacaktır.

Ana arı, bir arı kolonisinde muhakkak surette bulunur ve döllenmiş yumurtadan oluşur. Ana arı yüksüğü içerisinde gelişmesini 16 günde tamamlayarak ergin hale gelir. 7-10 günlük yaşta çiftleşme uçuşuna çıkarak havada 10-20 erkek arı ile çiftleşir. Kaliteli bir ana arı, başarılı çiftleşme sonucu 5-8 milyon adet spermayı sperm kesesinde depolayabilir. İklim, flora ve koloni durumuna göre günde 1500-2000 adet yumurta bırakabilir. Her kolonide, oğul dönemi ve ana yenileme hariç bir tane bulunmaktadır. Vücudundan salgıladığı feromonları ile koloninin düzenini sağlamaktadır. Ömrü boyunca arı sütü ile beslenir ve her gün kendi ağırlığı kadar yumurta atar. Çeşitli koşullara bağlı olarak 5-7 yıl yaşayabilirler.

Ana arı bir yılda ortalama 200.000-300.000 yumurta atar. Bir yumurta için 5-30 sperm harcanır. Ana arı sperm kesesinde çeşitli faktörlerin etkisi altında 5.000.000-8.000.000 sperm depolar. Bir erkek arıda 7.000.000 sperm bulunur. Ana arı bir yılda yaklaşık 3.000.000 sperm harcar. Aldığı spermin çoğunu 2 yıl içerisinde kullanacağı için verimsizlik başlar. Bu nedenle mümkünse her yıl, değilse en fazla 2 yılda bir ana arı değiştirilmelidir.

Ana arının koloni için önemi, çiftleşme sırasında erkek arılardan aldığı kalıtsal özellikleri, kendi kalıtsal özellikleri ile birleştirerek koloniye aktarmasından kaynaklanmaktadır. Kısaca ana arı; koloninin bal verimi, sakinlik, gelişme hızı, kışlama yeteneği, oğul eğilimi, ömür uzunluğu, hastalıklara direnç, propolis toplama vs özelliklerini belirlemektedir.

Ana arı kalitesini etkileyen faktörler arasında; ana arı yetiştirilen damızlık koloninin özellikleri, aşılanan larvanın yaşı, ana arının yetiştirilme yöntemi, başlatıcı ve bitirici kolonilerin ergin ve yavru varlığı, bir koloniye transfer edilen larva sayısı, ana arı yetiştirme mevsimi erkek arı varlığı kolonilerin beslenmesi bulunmaktadır. Ancak ana arı yetiştirecek veya satın alacak olan arıcıların dikkat edeceği ve sorgulayabileceği en önemli kriterler şunlardır.

 

1. Damızlık Ana Arı Kullanılması: Arıcılıkta başarı, istenilen verim özellikleri bakımından üstün kaliteye sahip ana arıların kullanılmasına bağlıdır. Arıcılığı ileri gitmiş ülkelerde bu özelliklere sahip ve arıcılık yapılan bölgeye uyumlu damızlık ana arılar geliştirilmiş ve kullanılmaktadır. Ülkemizde ise damızlık temini konusunda sıkıntılar bulunmaktadır. Ancak geçiş sürecinde de olsa kendi ana arısını yetiştirecek olan arıcıların dikkate almaları gereken kural şudur. Arıcılık yaptığı yöreye uyum sağlamış, bal verimi yüksek ve uysal olan kolonilerden ana arı yetiştiriciliği yapmalarıdır. Ayrıca yörede ana arı yetiştiriciliği yapan işletmelerden ana arı satın almalarıdır.

2. Larva Aşılama Yöntemiyle Yetiştirilmesi: Oğul beklemek veya bölme yöntemiyle çoğaltma yapmak suretiyle ana arı yetiştiriciliğinde ana arının kalitesi bilinemeyecek ve önemli bir zaman kaybına neden olunacaktır. Ayrıca doğal yolla veya oğul yöntemiyle yetiştirilen ana arılarda istenmeyen özellikler oluşabilmektedir. Bu nedenle gerek yetiştiricilik yaparken gerekse ana arı satın alırken larva aşılama yöntemi ile yetiştirilmiş olmasına dikkat edilmelidir.

3. Ana Arı Yetiştirme Mevsimi: Yapılan araştırmalar göstermiştir ki, ana arılar yıl içerisinde uzun bir dönemde yetiştirilseler bile en iyi ana arılar, bulunulan yörenin oğul mevsiminde yetiştirilen ve çiftleşmeleri sağlanan ana arılardır. Oğul sezonundan uzaklaştıkça, yetiştirilen ana arılarda ana arı kalitesini belirleyen canlı ağırlığı, yumurtalık tüpü sayısı, sperm kesesinin büyüklüğü önemli düzeyde düşmektedir. En uygun ve kaliteli ana arı yetiştiriciliği için en uygun zaman, Ege ve Akdeniz kıyılarında nisan ve mayıs ayları, Doğu Anadolu ve Orta Anadolu Bölgesinde haziran ve temmuz ayları, diğer bölgelerde ise mayıs ve haziran aylarıdır.

4. Aşılanan Larva Yaşı: Tabloda görüldüğü gibi aşılamada kullanılan larvanın yaşı büyüdükçe ana arı kalitesini belirleyen canlı ağırlık, yumurtalık tüpü sayısı, sperm kesesi büyüklüğü önemli düzeyde düşmektedir. Bu nedenle mümkün olduğunca küçük yaşlı özellikle de 1 günlük yaşlı larvalardan yetiştirilmiş ana arılar satın alınmalı veya yetiştirilmelidir.

 

Aşılanan Larva Yaşı ile Ana Arı Kalitesi Arasındaki İlişki

 

Yaş

Yumurta

1 günlük

2 günlük

3 günlük

4 günlük

Canlı Ağırlığı (mg)

209

189

172

147

119

Yumurtalık Tüpü Sayısı (ad)

317

308

292

272

224

Sperm Kesesi Çapı (mm)

1.31

1.27

1.21

1.15

1.03

Sperm Kesesi Hacmi (mm3)

1.18

1.09

0.93

0.82

0.58

 

 

 

 

 

Yorum Yaz
Bu içeriği paylaşın!
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !